|
|
Friday, October 07, 2005
Επιστροφή στην Αρχική σελίδα
Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ και Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ
Φθία και Φθίη ονομάζονταν στην αρχή η χώρα πού βρισκόταν γύρω από το βασίλειο του Δευκαλίωνα , του Έλληνα ,του Πηλέα και του Αχιλλέα .
Το ποίο πιθανό είναι πώς η Φθοία πόλη βρισκόταν στήν κοιλάδα του Σπερχειού γιατί η εύφορη κοιλάδα διατηρεί σπουδαία ίχνη ύπαρξης των Αχαιών [ επιχωριάζουσι.ως επί το πλείστον ,οι κεχαρισμένοι ] στούς Αχαιούς λόγοι και τα τραγούδια του Πηλέα , που έταξε εκατόμβες κριαρίων στούς φίλους Θεούς στις δασωμένες πλαγιές της Οίτης και στις πηγές του Σπερχειού .
Οι κάτοικοι της πόλης Φθοίας ,λέγονταν Φθιώτης και Φθοιώτες, οι συνεκστρατεύσοντες στην Τροία με τον Αχιλλέα πού ο Όμηρος τούς αποκαλεί Μυρμιδόνες και Έλληνες και Αχαιούς.
Οι Θεσσαλοί περί το έτος 1024 π.χ. περνώντας από την Θεσπρωτία μέσω της Πίνδου εισέβαλλαν και κατέλαβαν τον σημερινό Θεσσαλικό κάμπο.Η κατοχή αυτή ανάγκασε τους έως τότε Βοιωτούς κατοίκους ή να υπακούσουν ή να αναζητήσουν νέα Γή, μεταναστεύοντας στην περιοχή της κοιλάδας της Κωπαίδας . (Θουκυδίδης Α 12, Στράβων ΧΙ 401) .Ενώ οι Αινιάνες εγκαταστάθηκαν εις την Οίτη με κατάληψη περιοχών των Δωριέων και των Μαλιέων εις την Ηράκλεια και τον Εχίνο ( Στράβων ΙΧ 412) Μεγαλύτερο κέντρο και Πρωτεύουσα έγινε η Υπάτη.
Οι Αινιάνες εξέδωσαν δικά τους νομίσματα σε Δύο σειρές .Η πρώτη σειρά ήταν Χάλκινα ( 302-286 π.χ) και η δέυτερη Αργυρά (168-146 π.χ) . Τα νομίσματα των Αινιάνων της πρώτης σειράς είχαν στην μία όψη κεφαλή του Δία και στην άλλη πολεμιστή με δόρυ και ασπίδα , στην οποία υπήρχε η λέξη ΑΙΝΙΑΝΩΝ .
Στη δεύτερη σειρά στην μία όψη ήταν η κεφαλή της Αθηνάς στο κράνος της οποίας ήταν τέσσερα άλογα, στην 'άλλη όψη είχε ένα στρατιώτη με σφενδόνα καθώς και τη λέξη ΑΙΝΙΑΝΩΝ .
Κατά μήκος των Ν.Α πλευρών της Οίτης κατοικούσαν οι Οιταίοι ή Οιταιείς οι οποίοι μαζί με τους Αινιάνες αποτελούσαν κοινό Κράτος
Κυριότερες πόλεις τους ήταν η Τραχίνα, η Ηράκλεια ,η Αντίκυρα , η Κολάκεια ,η Οίτη ( Ιερά πόλη του Καλλιμάχου . Και έκτισεν ο Άμφισσος υιός του Απόλλωνος παρά την Οίτην πόλιν τω δρεί .Θουκυδίδης Γ 42και Δ 78 ,Στράβων ΙΧ 43 ) η πόλη Οιχαλία και η Ομίλα.
Οι Οιταίοι ήταν αρχαιότεροι των Αινιάνων στην περιοχή της Φθιώτιδας και είχαν εκδώσει και αυτοί τα δικά τους νομίσματα , σε δύο σειρές (400-344 π.χ.) και (196 –146 π.χ) στην μία όψη είχαν κεφαλή λιονταριού και στην άλλη τον Ηρακλή να κρατά ρόπαλο και την λέξη ΟΙΤΑΙΩΝ .
Στην δεύτερη σειρά η μία όψη έφερε το κεφάλι του Απόλλωνα δαφνοστεφανωμένο και στην άλλη Δόρυ και Μαχαίρι και την λέξη ΟΙΤΑΙΩΝ.
Στο χωριό μας στις θέσεις Λαίνα., Γούρνα και Παλιάμπελα ,έχουν βρεθεί αρκετά νομίσματα των Αινιάνων καθώς και άλλα αντικείμενα ,όπως μικρά αγάλματα από πηλό και μέταλλο ,αγγεία με αρχαϊκές παραστάσεις καθώς και κομμάτια από ασπίδες και κράανη.
Στη θέση Λαίνα σε χωράφι που καλλιεργούσε χωριανός μας περίπου στα 1900 βρήκε πιθάρι χωρητικότητας 250 κιλών καθώς και μικρότερα πήλινα δοχεία αρχαίας εποχής ,αλλά ακόμα και σήμερα βρίσκονται στην συγκεκριμένη τοποθεσία ,διάσπαρτα κομμάτια από αγγεία και στάμνες, υποθέτουμε ότι η περιοχή αυτή ήταν εργαστήρι αγγειοπλαστικής .
Το χωριό μας σύμφωνα με τα ευρήματα ήταν οικισμός των Αινιάνων ,διότι ευρήματα πρίν την κάθοδο των Αινιάνων δεν έχουν βρεθεί.
Μετά την άνοδο του Τιβέριου στο θρόνο της Ρώμης και έως τον Ανδριανό (15-117 μ.χ )σε όλη την Ελλάδα εξαπλώθηκε η λατρεία του Καίσαρα .Την ίδια περίοδο όμως άρχισε να εξαπλώνετε και ο Χριστιανισμός και πολλές Πόλεις της εποχής έγιναν ορμητήρια και κέντρα διάδοσης του. Επί Νέρωνα (54-68μ.χ) κήρυξε για πρώτη φορά το Ευαγγέλιο στην Υπάτη ,ο Ηρωδίων μαθητής του Απόστολου Πέτρου.
Το 323 μ.χ στην αυτοκρατορία του Μεγάλου Κωνσταντίνου οι Ελληνικοί και οι Ρωμαϊκοί Ναοί καταστράφηκαν και αντικαταστάθηκαν από Χριστιανικούς .
Στη Φθιώτιδα ιδρύθηκαν τρεις Επισκοπές ,της Υπάτης ,της Λαμίας ,και του Εχιναίου.( mansi πρακτικά συνόδων τόμος Δ σελ.1149 και 1250) .Η Επισκοπή Υπάτης έως τα χρόνια του Ιουστινιανού ονομαζόταν .Εκκλησία Υπάτης . ύστερα μετενομάσθη σε Επισκοπή Νέων Πατρών και διατηρήθηκε έως το 1824 όταν με το θάνατο του Μητροπολίτη της Αμβρόσιου υπήχθη στην Αρχιεπισκοπή Φθιώτιδας στη Λαμία ( Ζητούνι).
Στα Βυζαντινά χρόνια ανεγέρθηκαν Μεγαλοπρεπείς Ναοί που πολλοί διασώζονται έως σήμερα. Οι περισσότερες Εκκλησίες κτίσθηκαν επί Θεοδώρας συζύγου του Αυτοκράτορος Θεόφιλου .
Μετά το θάνατο του , η Θεοδώρα αντιπροσωπεύοντας τον ανήλικο γιο της Μιχαήλ συγκάλεσε το 842 μ.χ σύνοδο και αποφάσισε την αναστήλωση των Εκκλησιών καθώς και την ανέγερση νέων.
Σ ε απόσταση 2 περίπου χιλιομέτρων από το χωριό μας το 847 μ.χ ανεγέρθη ο Ναός της Αγίας Σοφίας στην θέση Κορομπίλη την οποία η παράδοση παρουσιάζει σαν Μεγαλοπρεπή και πολύ πλούσια .Σύμφωνα πάντα με την παράδοση η Μονή αυτή είχε πολλούς μοναχούς και ένα Μεγαλοπρεπή Ναό όμοιο με τον Ναό της Αγίας Σοφίας στη Κωνσταντινούπολη ,ενώ η κτηματική της περιουσία περιελάμβανε την περιοχή μεταξύ των χωριών Νιοχώρι -Δάφνη – Ανατολή – Μάρμαρα- Κολοκυθιά – Δίλοφο – Μεσοχώρι - Καστανιά και Πύργο.
Αυτή την τεράστια περιοχή την καλλιεργούσαν οι Κολίγοι του Μοναστηριού οι οποίοι κατοικούσαν σε δικό τους συνοικισμό με δική τους Εκκλησία τον Άγιο Δημήτριο.
Η σημερινή τοποθεσία του χωριού μας ,Αμπέλια ήταν οι αμπελώνες του Μοναστηριού και οι δεξαμενές αποθήκευσης του κρασιού ,ήταν στην σημερινή θέση Καρούτες (λέξη σλαβική που την συναντούμε σε πολλά μέρη της Ελλάδας και σημαίνει ,αποθήκευση κρασιού).
Από τις δεξαμενές στις Καρούτες ,το κρασί μεταφερόταν απέναντι στο Μοναστήρι με δίκτυο πήλινων σωλήνων ,υπολείμματα αυτού του δικτύου βρίσκονται ακόμα και σήμερα. Το Μοναστήρι ήταν κτισμένο μέσα σε πυκνό δάσος από βελανιδιές ,δίπλα στο δημόσιο δρόμο της εποχής Λαμίας –Λιδωρίκι ,αριστερά του ποταμού Βίστριζα στη θέση Κορομπίλη ,στο ίδιο μέρος που σήμερα υπάρχει το εκκλησάκι της Αγίας Σοφίας .
Το Μάιο του 1903 με πρωτοβουλία του τότε Παπά του χωριού μας Παπακώστα Παπανικολάου ,οι κάτοικοι των κοινοτήτων Πύργου –Ανατολής και Περιστερίου πήγανε να κτίσουνε μεγαλύτερο Ναό ,γιατί ο παλιός ήταν μικρών διαστάσεων 4 χ 6 μ. Μόλις όμως γκρέμισαν το μικρό αυτό Ναό και έσκαβαν τα θεμέλια του νέου Ναού σε βάθος δύο περίπου μέτρων άρχισαν να βρίσκουν κομμάτια από μάρμαρα ,εικόνες και άλλα θρησκευτικά αντικείμενα (καντήλια , σταυρούς κ.λ.) επίσης βρήκανε τρία μεγάλα μαρμάρινα κομμάτια από κολώνες .
Τα ευρήματα αυτά έκαναν μεγάλη εντύπωση στους εργάτες και άρχισαν να σκάβουν ποιο βαθιά .Τότε όμως ,ενώ ο ουρανός ήταν καταγάλανος ,άρχισε να βρέχει καταρακτωδώς , μόνο στο σημείο αυτό. Οι εργάτες σταμάτησαν το σκάψιμο και σταμάτησε και η βροχή . Μετά από λίγη ώρα που ξανάρχισαν να σκάβουν η βροχή άρχισε πάλι , τότε ο παπάς είπε : η Παναγία δεν θέλει να σκάψουμε άλλο : και σταμάτησαν το σκάψιμο. Μετά από λίγες ημέρες ξαναπήγανε και αφού ισοπέδωσαν το έδαφος εντόπισαν νέο Ναό μεγαλύτερο του παλαιού, με διαστάσεις 6 χ 10 μ, και έκτισαν πάνω σε αυτό το σημερινό Ναό.
Μετά από 3 – 4 χρόνια πήγανε από την Υπάτη 6 άτομα να πάρουν μία κολώνα από τις τρεις που είχανε βρεθεί για να την μεταφέρουν στην Υπάτη και να τη χρησιμοποιήσουν στον εκεί Ιερό Ναό του Αγ.Ηρωδίωνα .Μόλις όμως την μεταφέρανε σε μικρή απόσταση δεν μπορούσαν να την σηκώσουν και να τη μεταφέρουν .Έτσι εγκατέλειψαν την κολώνα εκεί.
Καταστροφή του Μοναστηριού
Σύμφωνα με την παράδοση μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους το 1453 μ.χ μία Τούρκικη στρατιά περνώντας το Δημόσιο δρόμο Λαμίας – Λιδωρίκι σταμάτησε στη θέση Σκάλα απέναντι από το Μοναστήρι της Αγίας Σοφίας .Εκεί ο Τούρκος διοικητής της στρατιάς είδε το μοναστήρι απέναντι και θύμωσε γιατί ούτε ο Ηγούμενος ,ούτε άλλος αντιπρόσωπος δεν πήγε να τους χαιρετήσει και έστειλε στρατιώτες να οδηγήσουν τον Ηγούμενο και τους μοναχούς μπροστά του .Ο Ηγούμενος όχι μόνο δεν πήγε να τον χαιρετήσει ,αλλά πήρε μαζί του και τους μοναχούς και έφυγε.
Τότε ο Τούρκος διοικητής θύμωσε και διέταξε να το καταστρέψουν με κανόνια. Μετά τη καταστροφή του Μοναστηριού η περιουσία του μοιράστηκε μεταξύ των πλησιέστερων χωριών πλην μιας εκτάσεως πεντακοσίων στρεμμάτων γύρω από το Μοναστήρι.
Κατά την εποχή του Αλή Πασά ( 1790 – 1822 ) η περιοχή αυτή δόθηκε στον οπλαρχηγό του Αγά ,Γεωργάκη Κοντογιάννη ο οποίος μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας γύρω στα 1835 πούλησε την περιοχή ,για λίγα γρόσια και 200 πρόβατα στον Γραμματίκα από το Νιοχώρι. Ο Γραμματίκας κατόπιν πούλησε την περιουσία του στον Γιάννη Κουτσόβουλο,
Στο ιερό Ναό της Αγίας Σοφίας κάθε Δευτέρα του Πάσχα γίνεται μεγάλο πανηγύρι και αντάμωμα των κατοίκων όλων των διπλανών χωριών.Στήν τουρκοκρατία η περιοχή διατήρησε το όνομα της .
Οι κάτοικοι προσέφεραν πολλά στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα του 1821 και το Μακρυκάμπι της Οίτης ήταν το κέντρο συγκέντρωσης των στρατευμάτων του Γκούρα του Καραισκάκη κλ.
Μετά την ανακήρυξη της Ελλάδας σε ανεξάρτητο κράτος , η περιοχή υπέφερε πολύ και ζούσε πάντα με τούς εφιάλτες των ληστών που άρπαζαν περιοιουσίες με ξυλοδαρμούς και φόνους και έκαναν την ζωή στά χωριά εφιαλτική .
Η ληστοκρατία χτυπήθηκε ολοκληρωτικά επί Ελευθ.Βενιζέλου. Στα χρόνια της κατοχής η περιοχή ηταν η καρδιά του Αντάρτικου κινήματος κάθε μονοπάτι ήταν και πέρασμα του Δημοκρατικού στρατού , κάθε σπίτι , φιλόξένησε αμέτρητες φορές τα παλικάρια [και τον ίδιο ]τον Άρη Βελουχιώτη .
Το χωριό μας πλήρωσε ακριβά την ιστορία του Εμφύλιου αργότερα, στρατοδικεία .ξερονήσια, εξορίες ,βασανιστήρια .περιουσίες που δεσμεύτηκαν η εγκαταλείφθηκαν όλα τα σκέπαζε η βαριά μπότα του χωροφύλακα , και οι αγωνιστές της εθνικής μας αντίστασης αναγκάστηκαν να φύγουν μακριά από το χωριό μας ,φέρνοντας την μαράζωση και την παρακμή στο ιστορικό χωριό μας.
Posted at 05:34 am by istoria
Permalink
Monday, October 03, 2005
TA XΩΡΙΑ ΤΗΣ ΟΙΤΗΣ ΣΤΟΝ ΑΓΩΝΑ
Ο Κόκορας του Μοναστηριού
Tο μοναστήρι της Αγίας Σοφίας Κορομπίλη είχε μεγάλη περιουσία και πολλά ζώα, μεταξύ αυτών είχε και έναν κόκορα στον οποίο είχανε κρεμάσει στο λαιμό του ένα μικρό κουδουνάκι, ο κόκορας αυτός ήταν το καμάρι του μοναστηριού. Καθώς η θέση του Μοναστηριού ήταν σε κομβικό σημείο δίπλα στον δρόμο Λαμίας ( Ζητούνι ) –Λιδώρικι – Σάλωνα ,περνούσαν από εκεί τα Τούρκικα στρατεύματα .Κάποια ημέρα πέρασε από το μοναστήρι ένας Τούρκος αγάς ,ο οποίος φεύγοντας ζήτησε να πάρει τον κόκορα του μοναστηριού ως λάφυρο, οι μοναχοί ζήτησαν από το Τούρκο αγά να πάρει ότι άλλο ήθελε εκτός τον κόκορα γιατί ήταν το καμάρι του μοναστηριού αλλά αυτός επέμενε πήρε τον κόκορα και έφυγε. Πηγαίνοντας προς το Μακρυκάμπι την ώρα που περνούσε το ρέμα μέσα από τα έλατα ,πετάχτηκε ξαφνικά κάποιο αγρίμι. Το άλογο του Αγά ξαφνιάστηκε, σηκώθηκε στα δύο του πόδια ρίχνοντας τον Αγά πάνω στις πέτρες του ποταμού. Ο θάνατος του ήταν ακαριαίος. Έντρομοι οι συνοδοί του αγά πήγαν στη γυναίκα του και διηγήθηκαν το τι ακριβώς είχε συμβεί .Τότε αυτή από το φόβο της Αγίας , έστειλε λάδι και χρήματα στο μοναστήρι
TA XΩΡΙΑ ΤΗΣ ΟΙΤΗΣ ΣΤΟΝ ΑΓΩΝΑ
Στη συνέλευση των Σαλώνων 15-20 Νοεμβρίου 1821) παρευρίσκονταν σχεδόν όλοι οι οπλαρχηγοί, που τώρα, στη χρονική συγκυρία μας, εμφανίζονταν ενωμένοι γύρω από το πρόσωπο του Οδυσσέα Ανδρούτσου και έτοιμοι να δράσουν, δυναμικά αν χρειαζόταν, κατά των αρεοπαγιτών και του προεστωτικού στοιχείου της Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος, στην περίπτωση που εκείνο συνέχιζε να παρέχει τη στήριξή του στον τοπικό οργανισμό.
Εκεί, στα Σάλωνα ανάμεσα στους νεοτεριστές, τους προκρίτους και τους αξιωματούχους της εκκλησιαστικής ιεραρχίας, ήταν ο Ανδρούτσος, ο Καπετάν Πανουργιάς, ο Μήτσος Κοντογιάννης, ο Δήμος Σκαλτσάς, ο Αντώνιος Κοντόπουλος, ο Βασίλειος Μπούσγος, ο Γιάννης Λάσπας, που κινούμενοι, κυρίως, από το φόβο που πήγαζε από την απειλή της συγκέντρωσης των εξουσιών στο πρόσωπο ενός, εκείνο του Δημητρίου Υψηλάντη, αποδέχτηκαν τη δημιουργία ενός τοπικού οργανισμού σε βάσεις, όμως, που θα αναγνώριζαν την αυτοδιοίκηση της κάθε επαρχίας χωριστά και τον κληρονομικό χαρακτήρα των αρματολικιών.
Στη συνέλευση των Σαλώνων του 1821 παραβρέθηκε και ψήφισε τη «Νομική Διάταξη» και ο Αθηναίος (ή από τη Λιβαδειά) οπλαρχηγός Βασίλειος Κάλκος, ο πρωταγωνιστής των επόμενων γραμμών.
Μία ακόμη ένδειξη που παρουσιάζει μία εικόνα του τοπικού οργανισμού διαφορετική απ' αυτή που θα ήθελε η κεντρική Διοίκηση αφορούσε τις αυθαιρεσίες που διαπράχθηκαν εναντίον των ποιμενικών πληθυσμών των επαρχιών των Νέων Πατρών ( Υπάτης), Λιβαδειάς και Σαλώνων Οι πληθυσμοί αυτοί ακολουθώντας τους κανόνες της νομαδικής ζωής αναγκάζονταν να νοικιάζουν τους ορεινούς και θερινούς βοσκότοπους των περιοχών τους από τους ισχυρούς προεστούς, που όχι σπάνια επιδίδονταν και εκείνοι στις προσοδοφόρες κτηνοτροφικές δραστηριότητες. Η συχνή και υπερβολική φορολόγησή τους, τόσο ως προς το ύψος της γαιοπροσόδου, όσο και ως προς τις ποσότητες των προϊόντων τους που έπρεπε να αποδίδουν στους προεστούς, δημιουργούσε έντονες δυσαρέσκειες απέναντι σε κάθε είδους εξουσία, είτε αυτής των δημογερόντων, είτε των εκπροσώπων της Προσωρινής Διοίκησης. Στη χρονική συγκυρία που μας αφορά και συγκεκριμένα το Μάρτιο του 1822, η Διοίκηση προσέβλεπε προς τους ποιμενικούς πληθυσμούς, για να καλύψει τις στρατολογικές της ανάγκες. Για να μετατρέψει τους βοσκούς σε στρατιώτες έπρεπε να τους προσφέρει οικονομικά ανταλλάγματα και πολύ περισσότερο δεν θα ανεχόταν τη δημιουργία αυθαιρεσιών σε βάρος των βοσκών, γιατί τέτοιες ενέργειες αντιστρατεύονταν τους σχεδιασμούς της. Έτσι όταν προέκυψε πρόβλημα με την κατακράτηση από τις Εφορείες μεγαλύτερου ποσοστού από το νόμιμο 3% των ζώων του συνόλου κάθε κοπαδιού, εντολή που εκπορευόταν από τους αρεοπαγίτες, η Διοίκηση διέταξε χωρίς χρονοτριβή την επιστροφή των προβάτων στους κατόχους τους.
Παρά την παρέμβαση της Διοίκησης στη συγκυρία αυτή, οι αυθαιρεσίες των προεστών πάνω στους ποιμενικούς πληθυσμούς δεν τερματίστηκαν. Το επόμενο έτος, το 1823, ο έπαρχος Σαλώνων Διονύσιος Πεταλάς θα αναφέρει στη Διοίκηση το ενδεχόμενο να αποστατήσουν στον εχθρό ολόκληρα χωριά της επαρχίας, όπως τα Μαυρολιθάρι,Καστριώτισσα ,Χομίριανη ,Σμόκοβο , Λιάσκοβο ,Γαρδίκι ,Σίλιανη ,Μπρούφλιανι, Γαρδίκι, Χομίργιανι κλ
Το ενδεχόμενο έγινε πραγματικότητα κάτω από την πίεση του οθωμανικού στρατού, όμως, στη μεταστροφή των ποιμένων στην οθωμανική νομιμότητα ιδιαίτερη βαρύτητα είχε και η χωρίς τέλος εκμετάλλευσή τους από τους χριστιανούς προεστούς, που διαδέχτηκε την αυταρχικότητα της οθωμανικής εξουσίας.
Επιστολή των Μήτσου Κοντογιάννη και Δήμου Σκαλτζά προς τον Ανδρέα Λόντο
Προς τον γενναιότατον στρατηγόν κύριον Ανδρέα Λόντο
Εξ έφνης μας εύθασεν και ο Σκόντρας εις Τρίκκαλα με 25 χιλιάδες και προσμένη και άλλαις δέκα ως λέγουν .Τώρα λοιπόν το εχθρικόν στράτευμα πηγένει αυξάνοντας .Τους σκοπούς αυτών ο Κύριος είδε πώθεν έχουν να κάνουν το κινημά τους .Όταν λοιπόν δεν ήθελεν φθάση μίαν χοντρήν δύναμιν της Πελοποννήσου ,τούτα τα μέρη άφευκτα χάνουντε ,και ο Θεός να φυλάξη και την ιδία την Πελοπόννησον. Το στράτευμα όλον θε να ανέβη έως τους 50 χιλιάδες το εχθρικόν και ο Θεός να γένη εις ημάς ίλεως και να φωτήση και τους Πελοποννήσιους εις το καλόν. Περισσότερον δεν σας εξηγούμεθα ,αδελφέ , ιμή μόνον οσάν τούτο το κίνημα το εχθρικόν δεν ματά μας ήλθεν . Το πάν πάσχη και ο κόσμος απόλετο,και μένωμεν.
Τη 10 Ιουλλίου 1823 Μακρυκάμπι
Αδελφοί σου
Σφραγίδα Λ.Κ Μήτζιος Κοντογιάννης
Σφραγίδα ΚΑΤ. Δήμος Σκαλτζά
Λάβε και το γράμμα της Διοικήσεως
Και έξ απόστηλον ευθύς .έτζη παρακαλούμεν.
Επί του νότου :
Προς τον γενναιότατον στρατηγόν κύριον Ανδρέαν Λόντον
Πανευτυχώς όπου τύχει
Posted at 01:16 am by istoria
Permalink
Friday, September 30, 2005
Τα χωριά της Οίτης στον Αγώνα του 1821
H ΠΡΩΤΗ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 1834-35
Πληθυσμός Οικογένειες
Δ. Υπάτης 2.530 556
Υπάτη 1.389 292
Μοζιάται 297 66
Λάλα 137 33
Καρυά 62 15
Βασιλικά 22 6
Συκά 43 10
Λυχνόν 53 14
Καστανιά 302 66
Λιάσκοβον 96 21
Μάντετσι 31 9
Σμόκοβον 98 24
Πρόκειται για την πρώτη επίσημη απογραφή που έγινε στα χρόνια του Oθωνα (1834-35) και βρήκε την Eλλάδα με 156.823 οικογένειες και 693.592 κατοίκους
Απογραφή 1896 Σμόκοβο 458
Απογραφή 1907 Σμοκοβο 546
Απογραφή 1929 Σμοκοβο 527
Απογραφή 1951 Σμόκοβο 431
Απογραφή 1961 Σμοκοβο 403
Απογραφή 1971 Σμοκοβο 274
Απογραφή 1981 Σμοκοβο 312
Απογραφή 1991 Σμοκοβο 324
Απογραφή 2001 Σμοκοβο 278
* Η απογραφή του 1951 είναι πλασματική διότι με τη λήξη του εμφυλίου πολέμου το χωριό είχε εκκενωθει και οι κάτοικοι του είχαν μετανεστεύσει σε όλες τις γωνιές της Ελλάδας κυρίως στην Αττική και στήν ευρύτερη περιοχή της Φθιώτιδας . Η Επιστροφή άρχισε γύρω στα 1952-53
Ο πραγματικός μόνιμος πληθυσμός σήμερα λόγω της φθίνουσας πορείας και της εσωτερικής μετανάστευσης ,είναι γύρω στα 50 άτομα , από τα οποία τα περισσότερα είναι ηλικιωμένοι ,άνω των 55 ετών
Επανάσταση του '21
Το χρονολόγιο της επαναστατικής δραστηριότητας στη Ρούμελη
1770 (άνοιξη)
Στα Ορλοφικά συμμετέχουν οι κλεφταρματολοί της Ρούμελης: ο Σταθάς Γεροδήμος στο Βάλτο, ο Χρ. Γρίβας στο Ξηρόμερο, ο Π. Παλαμάς στο Μεσολόγγι, ο Κ. Σισμάνης στα Κράβαρα, ο Λωρής στο Λιδωρίκι, ο Ι. Καλπούζος στη Λιβαδειά.
1770
Οι Γριβαίοι εξολοθρεύονται στη μάχη του Αγγελοκάστρου (23/03). Δολοφονούνται ο Λωρής και ο Σισμάνης στη κεντρική Ρούμελη.
1789
Ο Σωτ. Λουίζης, πρόξενος της Ρωσίας στην Πρέβεζα, έρχεται σε επαφή - ανάμεσα με άλλους - με τον αρματολό του Ξηρόμερου Χρ. Κατσικογιάννη προκειμένου να εξαπλωθεί η επιρροή της επαναστατικής κίνησης του Λάμπρου Κατσώνη.
1805
Στην περιοχή του Καρπενησίου γίνεται σύσκεψη κλεφταρματολών με πρωτοβουλία του Σωτ. Λουίζη.
1806
Στη Λευκάδα σε σύσκεψη καπεταναίων συμμετέχουν αρκετοί Στερεοελλαδίτες οπλαρχηγοί. Μεταξύ τους ο σπουδαιότερος όλων των κλεφτών της Ρούμελης, ο Κατσαντώνης.
1807
Θάνατος του Κατσαντώνη ύστερα από φρικτά βασανιστήρια στα Ιωάννινα.
1821 (παραμονές)
Στα αρματολίκια της Στερεάς κυριαρχούν: στα Σάλωνα επικεφαλής ο Πανουργιάς, στα Τζουμέρκα ο Γώγος Μπακόλας, οι Σταθαίοι στο Βάλτο, οι Γριβαίοι στη Βόνιτσα, οι Βαρνακιώτηδες στο Ξηρόμερο, οι Βλαχόπουλοι στο Καρπενήσι, ο Δυοβουνιώτης στην Γκούρα και οι Κοντογιανναίοι στο Πατρατζίκι.
1821
Επανάσταση στην Ανατολική Στερεά. Συγκεκριμένα στη Φωκίδα, με την απελευθέρωση των Σαλώνων από εξεγερμένους οπλαρχηγούς της Ρούμελης με επικεφαλής τον αρματολό των Σαλώνων Πανουργιά. Αποφασιστική συμβολή του επισκόπου Ησαΐα (24/03). Ο Γκούρας καταλαμβάνει το Γαλαξίδι (25-26/03). Ο Δήμος Σκαλτσάς μπαίνει στο Λιδωρίκι (28/03). Ο Αθανάσιος Διάκος στη Λιβαδειά (27/03-01/04). Κατάληψη της Αταλάντης από τον Αντώνιο Κοντοσόπουλο
(30/03). Κατάληψη του κάστρου των Σαλώνων (10/04). Ο Γιάννης Λάππας παίρνει τη Θήβα (03/04). Ο Γιάννης Δυοβουνιώτης στη Μενδενίτσα (08/04). Μάχη της Αλαμάνας και θάνατος του Αθανάσιου Διάκου (23/04). Σπουδαία νίκη για το ηθικό των μαχητών στον αγώνα στη Στερεά Ελλάδα η μάχη της Γραβιάς, ύστερα από ιδιοφυές σχέδιο του Οδυσσέα Ανδρούτσου (08/05). Το Μάϊο ξεσηκώνεται η Δυτική Στερεά. Συγκεκριμένα: στο Μεσολόγγι ο Ρατζηκότσικας (20/05). Στο Αιτωλικό ο Δημ. Μακρής (21/05). Στο Ξηρόμερο ο Γ. Βαρνακιώτης (25/05). Στο Καρπενήσι οι Γιολδασαίοι (04/06). Στον Ασπροπόταμο ο Νικ. Στουρνάρης (05/07). Σημαντική νίκη του Γιαν. Δυοβουνιώτη στα Βασιλικά (26/08). Καταστροφή του Γαλαξιδίου από τους Τούρκους: καίγονται τα πλοία και η πόλη παραδίδεται στις φλόγες (26/09). Συνέρχεται στα Σάλωνα η Συνέλευση της Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος (15/11).
Πηγή Ελευθεροτυπία 'ΙΣΤΟΡΙΚΑ'
AΡΧΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΑΛΙΓΓΕΝΕΣΙΑΣ
1. Τα χωριά της Οίτης στον Αγώνα του 1821
Αναφορά των κατοίκων της επαρχίας των Νέων Πατρών περί πληρεξουσίων
Πρός την Εθνικήν Τρίτην Συνέλευσιν των Ελλήνων
Μ.όλον οπού και τας δύω προκηρύξεις περί της αποστολής των πληρεξουσίων δια την Εθνικήν Συνέλευσιν εγκαίρως ελάβαμεν , την εκλογήν όμως δέν ημπορέσαμεν να την κάμωμεν εμποδιζόμενοι από τας ακολούθους αιτίας.
αον. Διότι όντας κοτοικημένοι μέσα είς τα σπήλαια και δάση εξ αιτίας του φόβου των εχθρών ,επειδή ευρέθημεν εις τον εχθρόν δύω ώρας πλησίον.
βον. Όντες εις αυτάς τας ορινάς τοποθεσίας εδοκιμάσαμεν και χειμώνας υπερβολικούς και πείναν ανυπόφορον ώστε έκ των πολλών χιόνων όχι μόνον δεν εδυνήθημεν να συνέλθωμεν να κάμωμεν την εκλογήν ,αλλά ούτε να ιδούμεν ένας τον άλλον.
Από αυτά λοιπόν τα περιστατικά ημπορεί να κρίνη η Ιερά Τρίτη Εθνική Συνέλευσις άν ημπορούσαμεν να συνέλθωμεν και να κάμωμεν εκλογήν.
Ηδι δε πλησίασε ο οπλαρχηγός της επαρχίας μας ενταύθα και ευρέθημεν εις κάποιοαν οποσούν ασφάλειαν από τον εχθρόν επειδή ήτον είς τό έξωθεν στρατόπαιδον τού Μισολογκίου και ο χειμών ολίγον παρήλθε και οι απομακρισμένοι πατριώτες μας επλυσίασαν. Συνενοηθέντες συνήλθομεν όλοι οι διμογέροντες των χορίων είς έν είς το χωρίον Καστριότισα και συσκεφθέντες ικανώς κοινή ψήφω και ελευθέρα θελήση εκλέξαμεν πληρεξουσίους μας τους ευγενείς κ.Νικόλαον Σάβα και κ. Δημάκην Ιερομνήμων ,άνδρας τιμίους και κασλούς πατριώταςαναφανέντας είς όλον το διάστημα του Ιερού τούτου Αγώνος , οι οποίοι δυνάμει των πρός αυτούς πλυρεξουσίων εγγράφων μας έχουσι πλύρει δύναμην και εξουσίαν ίνα συσκέπτωνται συμψυφίζουσι και συναποφασίζουσι μετά των λοιπών μελλών της Ιεράς Τρίτης Εθνικής Συνελεύσεως περί των συμφερόντων του Έθνους βάσιν έχωντες πάντωται την ανεξαρτισίαν και ευδεμονίαν του. Πρός έτι οιδοποιούμεν την Ιεράν Εθνικήν Συνέλευσιν επειδή και έκ φήμης μανθάνομεν ότι κάπιοι από τους συμπατριώτας μας παρακινούμενοι από κενωδοξίαν θέλωντες να είνε πάντωτε είς τα πράγματα ,καταχρώμενοι τα επαρχιακά δικαιώματα, ενύργησαν μόνοι τους με ψευδείς υπογραφάς μερικών διασκορπισμένων συμπατριωτων μας και άν αυτοί παρισιασθούν εί επαρισιάσθησαν τιούτους καινοδώξους να μήν τούς δεχθή διά πληρεξουσίους μιάς επαρχίας , οι οποία έπαθεν και πάσχει όλον ένα μόνον καί μόνον διά να αποκτήσει τα ανεξάρτητα Εληνηκά του Έθνους τις δικαιόματα. Πρός τούτοις παρακαλούμεν την ιεράν ταύτην ομήγιριν να μη φύγη από την σκέψιν τις ότι εμείς είμεθα κοντινοί γοίτονες με τούς εχθρούς και καθημερινώς πάσχωμεν τώσα δεινά και αιχμαλωσίας ,τα οποία διά να αποφύγωμεν απεφασίσαμεν εφέτως να κλεισθούμεν εις τόν Λάζον ,όπου 'ολον ένα ωχιρώνεται διά συνδρομής του κ. Γεωργάκι Κοντογιάνι ,πλύν άν αποφύγωμεν την αιχμαλωσίαν και σφαγήν τού εχθρού χανόμεθα της πείνας ,άν το Έθνος δεν μας οικονομήσει από ολίγας θροφάς και πολεμωφόδια.
Καί μέ βαθύτατον σέβας μένωμεν.
Τώ χιλιωστώ οκτακοσιωστώ εικοστώ έκτω σωτηρίω έτι καί έκτω τής ανεξαρτησίας.
Τή α΄ Απρηλίου Καστριώτησα
Νικολός Μπαλτζιάκις από Αργίργια
Γηανέτζος από Κοργηακοχόρι
Τζεβελέκας από Κολοκηθηα
Αντρίας Φέρτος από Χομίργιανι
Αναγνόστις Κορομπίλι από Απάνο Χομίργιανι
Σταμάτις από Σμόκοβο
Παπά Νικόλας από Σίλιανη
Μαλκογιόργος από Γαρδίκι
Αναγνόστις από Πογκάκια
Αναγνόστις από Νεχόρι
Καραγιόργος από Λιάσκοβο
Θανάσης Σκαρμούτζος ,Αλεξαντρίτσος ,Γιώργος Νικολόπουλος ,Γιώργος Στάθη,Φραγκογιώργος Δημήτρης Ζουλούμη από Μπρούφλιανι
Κωνσταντής Παπακυριαζή από Βαρούσι
Αναγνώστης από Καστανιά, Γεωργάκης Καστριώτισσα
Νικολός Μαμαλούκας από Περιβόλια
Δημήτρης Πανέτζου από Κάψη
Αναγνώστης Καλαμαράς
Αναγνώστης Μακρόπουλος από Γυφτοχώρι
Γιαννάκης Χαρβαλάκης , Θανάσης Καφρομάνη , Νικολός Περιβολάρης, Τζάμπα... Παναγιώτη , Παπά Αποστόλης , Θανάσος Γιάννος , Γιώργος Θανάσης , Γιάννος Ζιάκας ,Θανάσης Λασπιώτης.
Οι επιστατοδημογέροντες των Σαλώνων επιβεβαιώνομεν τας εν τώ παρόντι υπογραφάς ότι είναι γνήσιαι των επαρχιωτών Πατρατζικίου.
Δ. ιερεύς Οικονόμος βεβαιώ
Κωνσταντίνος Καραμάνης βεβαιώ
Ο Γραματεύς της Επαρχίας
Δ.ο και Αναγνώστης Λατζαρής επιβεβαιώ
Αναφορά των κατοίκων των χωριών της Οίτης στην Εθνοσυνέλευση και η απόφαση αυτής.
Η Αναφορά
* Επαρρησιάσθη αναφορά των κατοίκων Πατρατζικίου Γεωργίου Αινιάνος , χιλιάρχου Μήτζου Κοντογιάννη , Δημάκη και λοιπών , ότι όλα τα χωρία σχεδόν της αυτής επαρχίας των κατεκάησαν υπό των Τούρκων ,και οι κατοικοί των είναι διασπαρμένοι εις τας πέριξ γειτονικάς επαρχίας ,δεν είναι σε κατάστασιν να οικονομήση ίδιον έπαρχον προς το παρόν και αξιούσιν να λάβη ο εν Σαλώνοις έπαρχος και την διοίκησιν ταύτης της επαρχίας*
Η Απόφαση
* Η αναφορά των κατοίκων Πατρατζικίου και των χωρίων της επαρχίας ανεγνώσθη ικετευόντων ότι, να μη σταλθή έπαρχος ίδιος , αλλά προς καιρόν να διοικώνται από τον έπαρχον Σαλώνων . Γνώμη του Βουλευτικού είναι , ότι να τους γίνη το αίτημα προσωρινώς ,ως η επιθυμία τους , να διοιρισθή ο έπαρχος του Λιδωρικίου ως πλησιέστερος *
Posted at 04:49 am by istoria
Permalink
ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΑΣ
Posted at 04:44 am by istoria
Permalink
Friday, April 23, 2004
ΜΑΧΗ ΖΗΤΟΥΝΙΟΥ [ΛΑΜΙΑ] ΚΑΙ ΠΑΤΡΑΤΖΙΚΙΟΥ [ΥΠΑΤΗ]
Νουμ.33
Πανευγενέστατοι Βουλευταί
Δι΄ άλλου γράμματος έγραψα πρός υμάς τας αιτίας της βραδείας πορείας μου. Την 13 του παρελθόντος ελθών εις το Δίστομον , έστειλα ιδιαιτέρως πρός όλους τους καπητάνους , προσκαλών αυτούς εις την Γραβιάν διά να συσκεφθώμεν περί του σχεδίου μάχης .Τήν 24 ήλθαν είς τον μπράλλον ο Μήτσος Κοντογιάννης και ο Καλτσοδήμος όπου απεφασίσθη ο μέν Οδυσσεύς και Νικήτας και Γεώργιος Δυοβουνιώτης να περάσωσιν εις την Στυλίδα με 4 χιλιάδας ο δε Μήτσος Κοντογιάννης και ο Καλτσοδήμος να κτυπήσωσι το Πατρατζίκι , το δε στράτευμα του Πανουριά να σταθή εις τούς Κομποτάδες και να υπάγη εις βοηθειάν των , όταν ορμήσωσιν εις το Πατρατζίκι η δέ μάχη ν΄αρχίση και εις τα δύω μέρη την Μεγάλην Παρασκευήν . Η συμφωνία αύτη υπεγάφη και εσφραγίσθη από όλους. Την Τετράδην ανεχώρησεν ο Οδυσσεύς και ο Νικήτας με τα στρατευματά των επέρασαν αντίκρυ το Σάββατον το πρωί μη δυνηθέντες προτήτερα . Άρχισαν ευθύς τόν πόλεμον , έκαυσαν τον Αχινό , τα Καλύβια και την Στυλίδα . Εις την Στυλίδα ήσαν πολλοί εχθροί , ήλθαν και άλλοι από το Ζητούνι πρός βοηθειά των , ο πόλεμος εστάθη πεισματώδης και αιματωδέστατος , οι Έλληνες δεν εμποδίσθησαν ούτε από το ιππικόν , ούτε από τον κάμπον , ούτε από τα κανόνια και τα μισδράλια , αλλ΄ως άτρωτοι πολεμούντες και ανακατωθέντες χέρια με χέρια έκαμαν νίκην λαμπροτάτην . Υπέρ τους πεντακοσίους είνε ο αριθμός των θανατωθέντων και πληγωθέντων εχθρών , έκ δέ των ημετέρων μόμον εικοσιπέντε εθανατώθησαν και επληγώθηκαν . Το επίλιπον στράτευμα των εχθρών πεφοβημένον έφυγεν εις το Ζητούνι , οι ημέτεροι περιτειχίσαντες την Αγίαν Μαρίνην χωρίον πλησίον της Στυλίδος ευρισκόμενον εστρατοπεύδευσαν . Η μάχη εστάθη τρείς ημέρας αδιάκοπος και επειδή το Πατρατζίκι δεν είχε κτυπηθεί συγχρόνως , η δύναμις του εχθρού έπεσεν όλη εις το κάτω μέρος . Η δύναμις όμως όμως του Θεού την εματαίωσεν και απέδειξε την νίκην των ημετέρων ακόμη λαμπροτέραν . Μαθών ότι οι επάνω δέν εκτύπησαν το Πατρατζίκι συγχρόνως έγραψα αμέσως και έστειλα τον υπασπιστήν μου , παρακινών αυτούς να αρχίσωσι την προσβολήν με όσους και άν έχωσι , δι'α να καταφοβηθή πανταχόθεν ο εχθρός και να διαιρεθή η δυναμίς του , αλλά όχι να την αφήσωσιν όλην να πέση κατά του ενός μέρους ,ενθυμίζων εις αυτούς και την έγγραφον και ενσφράγιστον συμφωνία των . Τέλος πάντων σήμερον επέστρεψεν ο υπασπιστής μου φέρων γράμμα των καπητάνων , διά του οποίου μου γράφουν , και αυτός ο υπασπιστής μου γενόμενος αυτόπτης μου λέγει ότι την Δευτέραν , μίαν ώραν πρίν ξημερώση , εκτύπησαν το Πατρατζίκι εξακόσιοι όντες διότι οι άλλοι δεν είχαν συναχθεί ακόμη , όθεν προήλθε και η αναβολή της μάχης . Εν τω μέσω της μάχης έφθασε και ο γενναίος Σαφάκας με διακοσίους επρόφθασε και ο υιός του Πανουργιά με το Σαλωνιτικόν στράτευμα ώστε οι ημέτεροι έκαιον και εφόνευον τούς εχθρούς. O Δράμαλης Πασσάς ολίγον έλειψε να πιασθή ζωντανός γυμνός έφυγεν από το κρεββάτι του και επέρασεν εις άλλην οικίαν . Όταν ο υπασπιστής μου ανεχώρησεν , η μάχη δεν είχε τελειώσει όλα όμως τα φαινόμενα έδειχναν παντελή καταστροφήν των εχθρών , και ελπίζομεν ότι και αυτός ο πασσάς δεν θέλει εκφύγει από τας χείρας των Ελλήνων .Aν ακούσια αίτια δεν εμπόδιζαν την πανταχόθεν σύγχρονον προσβολήν ,πιθανόν ότι το Ζητούν ήθελεν είσθαι τώρα είς τας χείρας μας , μ΄΄ολον τούτο άς δοξάσουμε τον Θεόν , ότι πάλιν ενίκησαν λαμπρώς οι ημέτεροι . Οι προειρημένοι καπητάνοι , Μήτσος Κοντογιάννης και Καλτσοδήμος γράφουν πρός τον Πανουριάν βεβαιώνοντες , ότι συγχρόνως εσηκώθησαν και ο Όλυμπος και τα Άγραφα και το Μέτσοβον , ώστε με την ανάστασην του Σωτήρος ημών ανέστησαν και οι Έλληνες , πανταχόθεν εναντίον των τυράννων της Ελλάδος. Προεστάλθη γράμμα εις τούς Αγραφιώτας , όσοι ήσαν ήδη σηκωμένοι ,παρακινητικόν να πιάσωσι την Φούρκαν . Αν επιάσθη όμως οι εχθροί και του Ζητουνίου και του Πατρατζικίου , οι οποίοι λέγονται ότι είναι έως πέντε χιλιάδες , θέλουν χαθή , οι μέν θανατωθέντες οι δε αιχμαλωτιθέντες. Συνχάρητε ,αδελφοί διά τα μέχρι τούδε κοινωφελή αποτελέσματα της πρώτης ίσως γενομένης ταύτης συστηματικής εκστρατείας και εύχεσθε λαμπρότερα και κοινωφελέστερα τα ακόλουθα. Πολλάκις έγραψα πρός υμάς , αλλά δεν ηξεύρω πόθεν η υμετέρα αδελφότης δέν έγραψε πρός εμέ ούτε περί των αυτόθι πολεμικών κατορθωμάτων , ούτε περί αλλου τινός πράγματος αξιολόγου . Τάχα είναι αι πολλαί ασχολίαι ή δεν συνχωρείται εις την Βουλήν να γράφη πρός τον Πρόεδρον, ή σφάλλει ο πρόεδρος γράφων πρός την Βουλήν . Καί αύθις προβάλλω ότι είναι ανάγκη να προφθάση τάχιστα το Μιστριωτικόν στράτευμα, ή πρόνοια της ασφάλειας το απιτεί , διότι δεν ειξεύρομεν τα ενδεχόμενα του πολέμου . Γράφω πρός τον υπουργόν του πολέμου να μας στείλει ένα ιντσενιέρην τον κύριον Γραιλλάρδον ή άλλον τινά άξιον , και ένα καλόν αρχικανονιέρην οι οποίοι πρέπει να μισθωθώσιν επ΄αυτού .
Εκ Δαδίου την 6 Απριλίου 1822
Ασπαζόμενος υμάς αδελφικώς μένω
Ο Πατριώτης Δ. Υψηλάντης Πρόεδρος
AΝΑΦΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΟΙΤΗΣ ΣΤΟΝ ΑΡΕΙΟ ΠΑΓΟ
Επαρρησιάσθη αναφορά των κατοίκων Πατρατζικίου Γεωργίου Αινιάνος , χιλιάρχου Μήτζου Κοντογιάννη , Δημάκη και λοιπών , ότι όλα τα χωρία σχεδόν αυτής της επαρχίας των μετό που κατεκάησαν υπό των Τούρκων , και οι κατοικοί των είναι διεσπαρμένοι εις τας πέριξ γειτονικάς επαρχίας , δεν είναι εις κατάστασην να οικονομήση ίδιον έπαρχον πρός το παρόν διό αξιούσι να λάβη ο έν Σαλώνοις έπαρχος και την διοίκησιν ταύτης της επαρχίας.
ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ ΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΟΥ [Πρός τον Μινίστρον των Εσωτερικών και προσωρινόν Μινίστρον του Πολέμου ]
[Απόσπασμα που αναφέρεται στην περιοχή μας]
.......... Ο Άρειος Πάγος ,χωρίς χρήματα προβλέπει ζωοτροφίας , πληρώνει ναύλους , αγοράζει πολεμικά εφόδια , συστήνει απέναντι του Ζητουνίου και του Πατρατζικίου στρατόπεδα και διασκορπιθέντα τα συνάζει . Εμποδίζει μυριοτρόπως την συνήθη Ελληνικήν λιποταξία ,ενασχολείται να εύρη τροφάς με μόνην την ελπίδα των γροσίων της συνεισφοράς [δεν λέγω τους μισθούς των στρατιωτών ] και πάλιν αμελής ο Άρειος Πάγος...............
......Το στρατοπεδό μας ακόμη εις Αγ.Μαρίνα η κακοκαιρία εμπόδισεν έως σήμερον κάθε κίνημα . Σήμερον ώς τόσον ακούομεν πόλεμον , το επάνω στρατόπεδον ευρίσκεται εν και περί το Πατρατζίκι ,όπου εις μόνα 4 σπίτια είναι κλεισμένοι εχθροί , ο δε εχθρός στρατοπεδεύει εις Λιανοκλάδι . Παρακαλούμεν , μην αμελήσετε στιγμήν να μας προφθάσετε πολεμικά εφόδια , ότι υστερούμεθα διόλου , και ειμπορείτε να συμπεράνετε τι ακολουθεί . Ερρωσθε
Εν Λιθάδα τη 11 Απριλίου 1822
+ Ταλαντίου Νεόφυτος Πρόεδρος
Ανθιμος Γαζής , Δρόσος Μανσόλας , Ιωάννης Ειρηναίος , Κ.Τασσίκα , Κωνσταντίνος Ιωάννου
ΕΠΙΣΤΟΛΗ Δ.ΥΨΗΛΑΝΤΗ [Απόσπασμα]
...........Εκστρατεύων από την Πελοπόννησον , είχα πάντοτε πρό οφθαλμών και τα δυτικά μέρη της Ελλάδος , αλλά τι να κάμω φίλοι , όταν τα καλώς αποφασιζόμενα δεν εκτελώνται και καλώς .Εγώ ελθών ενταύθα , αντί να εύρω συναθροισμένην όλην την δύναμιν των αρχηγών των μερών του Πατρατζικίου , δεν ευρήκα παρά λίγον μέρος , και τούτο δυσκόλως συναγμένον και κακώς τρεφόμενον . Αντί δε να επιταχυνθή και του Γιατράκου ο ερχομός , ακόμη τον περιμένω ώστε τα εδώ στρατεύματα δεν είναι αρκετά ως πρός τας Πατρατζίκι και Ζητούνι δυνάμεις του εχθρού , αι οποίαι συμποσούνται τουλάχιστον εις πέντε χιλιάδας ,και είναι εντελέστατα προετοιμασμέναι . Μ΄όλον τούτο οι ημέτεροι τον ενίκησαν εις όλας τας μάχας , και ούκ ολίγους εθανάτωσαν και επλήγωσαν , η έλειψις όμως των αναγκαίων τούς εβίασε να συρθώσιν εις τον Μώλον . Ελπίζω ότι ταχέως θέλουν επαναλάβει πάλιν τούς αγώνας των , ώστε βλέπετε φίλοι , ότι κατά το παρόν είνε αδύνατον να σταλή απο εδ΄ς καμμία βοήθεια . Εγραψα πολλάκις πρός την Βουλήν να βιάση παντί τρόπω την εκστρατείαν του Γιατράκου , γράφω να επιταχύνη και την αυτόθι βοήθειαν από τα στρατεύματα του Κολοκοτρώνη. Είθε τάχιστα να σας προφθάση , ή να μή σάς επέλθη ανάγκη , έως να συναχθώσιν εδώ αρκεταί δυνάμεις , διά να πέμψω μέρος και αυτού . Μ΄όλον τούτο μή λείψετε και η ευγενειά σας να γράψετε και αύθις πρός την Βουλήν . Υγιαίνοιτε.
Έκ Δαδίου , την 15 Απριλίου 1822
Ο Πατριώτης
Δ. Υψηλάντης
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΑΝΟΥΡΓΙΑ
Κύριοι Έφοροι Θηβών και Αθηνών
Όλαις η δυνάμαις του Χουρσίτ -πασσά , έως 12-15 χιλιάδες ,βεβαιότατα έφθασαν εις Ζητούνι και την ερχομένην Πέμπτην έχουν απόφασιν να κάμουν το κίνημα , διά τούτο όσοι ειμπορείτε να βαστάξετε άρματα , όλοι να βγήτε , και ενωμένοι με τα Μοραίτικα ασκέρια όσα βγήκαν , αν εβγήκαν, με όλην την ταχύτητα να δράμετε να πιάσετε τα Βασιλικά , και ημείς είμεθα εξαπλωμένοι εις τα λοιπά μέρη από Βασιλικά έως Πατρατζίκι . Αν δέν βγήκαν ακόμη τα Μοραίτικα στρατεύματα , όσον τάχιστα , όθεν τα εμάθετε , στείλτε να έβγουν το γληγωρότερον . Ούτω να κάμετε , δια να τούς χαλάσωμεν κατά κράτος με του Θεού την δύναμιν , διατί το ασκέρι αυτό είναι αδυνατώτερον από εκείνο του Μπαιράμ -πασσά , επειδή είναι Ρωμαίοι καραγκούνηδες οι μισοί , και οι επίλοιποι Δουδούμιδες , Κονιάροι και Γύφτοι . Κάμετε το γληγορώτερον να πιάσετε τα Βασιλικά , στείλτε να βγούν και τα Μοραίτικα τ΄άσκέρια , μην αμελήσετε , αν θέλετε να χαλάσωμεν τον αδύνατον εχθρόν μας και όχι με την αμελειάν μας να χαλασθούμεν ανάνδρως . Υγιαίνετε . Αν δεν βγήκαν οι Μοραίτες να βγήτε σείς μόνοι σας , αν θυμάσθε τα περσινά , και νάχωμεν την τιμίαν σας απόκρισιν.
1822 Ιουνίου 26 Σάλωνα
[Τ.Σ] Χιλίαρχος Πανουργιάς
Οι Έφοροι Σαλώνων . Παππά Ιωάννης Οικονόμος , Δημήτριος Ιερεύς Οικονόμος , Βασίλης Χατσάρας ,Αναγνώστης Νικολάου , Πέτρος Ιωάννου , Αναγνώστης Χριστοφόρου , Δημήτριος Σίμου Αρχιγραμματεύς .
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ ΣΤΗΝ ΒΟΥΛΗ
Άρειος Πάγος τη Υπερτάτη Βουλή των Ελλήνων εύ πράττειν
Καί με άλλον μας ιδεάσαμεν την Υπερτάτην Δίοικησιν περί του κινήματος του κινήματος του Χουρσίτ - Πασσά δια τα εδώ μέρη, σήμερον μας γράφουν ότι τα στρατεύματα του έφθασαν εις Ζητούνι και Λιανοκλάδι . Ο Οδυσσεύς , Γκούρας και Νικήτας εδιάδωσαν εις τον λαόν ότι οι εχθροί είναι περισσότεροι από τριάντα χιλιάδες και ημείς δεν είμεθα ικανοί να τούς βαστάξωμεν , αλλά πρέπει να ασφαλίσετε τας φαμίλιαις εις τας κορυφάς του Παρνασσού ,και ημείς έπειτα όπως ιδούμεν θέλομεν ακολουθήσει. Και από αυτά τα κινήματα φανερώνεται ο σκοπός οπού έχουν δια να αφήσουν το απέρασμα εις τους εχθρούς. Η πληροφορία οπού έχομεν δια τας δυνάμεις του Χουρσίτ-πασσά δεν είναι περισσότεραις από πέντε ή έξι χιλιάδες , χώρια από όσους ήτον εις το Ζητούνι και Πατρατζίκι από την αρχήν, οι καλοί μας καπετάνοι όμως τους μεγαλώνουν τόσον, μάλιστα ημέραν με την ημέραν αφίνουν και τα εδώ ευρισκόμενα Πελοποννησιακά στρατεύματα και σκορπούν , προφασιζόμενοι ότι δέν εχουν θροφάς , ενώ επί Θεώ μάρτυρι έχομεν όχι μόνον δι΄αυτούς , αλλά και διά πολλά περισσότερους . Διά τούτο , διά τούς οικτιρμούς του Θεού , όσον τάχιστα να προφθάσουν τα Πελοποννησιακά στρατεύματα διά ξηράς και διά θαλάσσης , επειδή τώρα και τα εχθρικά πλοία ετραβήχθησαν πίσω και απερνούν χωρίς υποψίαν. Πρός τούτοις εμάθομεν ότι ο Οδυσσεύς έστειλεν έναν από τούς Τούρκους οπού είχεν μαζή του και επήγεν εις Ζητούνι και αγροικήθη με τούς πασσάδες, διά να τούς αφήση το απέρασμα, και από τα κινήματα οπού όλω ένα ακολουθούν φαίνεται αληθέστατον , και δια όνομα Θεού προφθάσετε.
Τη 22 Ιουνίου 1822 Σάλωνα
Οι Αρεοπαγίται
Δημήτριος Σταματογιάννη Ο Ταλαντίου Νεόφυτος Πρόεδρος
Διά τον Αρχιγραμματέα Ιωάννης Ειρηναίος
Δημήτριος Νικολαίδης Κ. Τασσίκα
Απομνημονεύματα Μακρυγιάννη
Aποσπάσματα
Αυτούς τους μήνες, Απρίλη και Μάγη, έγινε ένα σκέδιον να πάμε να κυργέψωμε το Πατρατζίκι και να κινηθούν όλα τα γειτονικά μέρη και συνφώνως να χτυπήσουμε όλοι μαζί.
Συνάχτηκαν τ' αναγκαία εις το Μαυρολιθάρι, εις το χωριόν• και είπαμε να συναχτούμε όλοι να βαρέσουμε συνφώνως. Μαζωχτήκαμε εις Μακροκάμπι μέρος του Δυσσέως, από την Λιβαδειά, ένας αξιωματικός του ο Σταμούλης Χοντρός, από το Σάλωνα ο Πανουργιάς και Γκούρας, οπού 'μαστε μαζί, κ' εγώ με τα τέσσερα χωριά, οπού 'χα διοριστή 'σ αυτούς, ο Γεράντωνος από Ταλάντι, ο Δυοβουνιώτης Ζιτούνι, Καλτζοδήμος Λιδορίκι, Σαφάκας Κράβαρι, Γιολντασαίγοι Καρπενήσι,
Κοντογιανναίγοι Πατρατζίκι, Νικήτας και Χατζηχρήστος κι' άλλοι αξιωματικοί από Πελοπόννησο, ο Νικήτας αρχηγός τους αυτεινών. Τα χαράματα ζυγώσαμεν απόξω την Πάτρα όλοι, ως τρεις-χιλιάδες• μεραστήκαμε από δυο μέρη, προχωρέσαμε ως την άκρη την χώρα, πιάστη ο πόλεμος καμπόσον. Η δύναμη των Τούρκων πολλή, και χωρίς σκέδιον καλό να κάμωμε εμείς, χαλαστήκαμε. Σκοτώθηκαν καμπόσοι Τούρκοι κι' από 'μάς το-ίδιο, σκοτωθήκαμε και πληγωθήκαμε. Κόντεψα να σωθώ κ' εγώ, ότ' ήμουν κουτζός από την αρρώστεια του Μισολογγιού• με πονούσαν τα γόνατά μου. Και κλειστήκαμε σε μια ράχη καμμιά δεκαριά,
ο Μπαλαούρας, ο Φαρμακάκης, ο Μπισμπιρούλας κι' άλλοι και φκιάσαμε ταμπούρι και πολεμούσαμε με την χώρα και με το κάστρο. 'Οτ' ήταν ο Ρούκης από-κάτου το κάστρο κι' ο Ρουμάνης κι' άλλοι ένα-δυο και κιντυνεύανε από τους Τούρκους του κάστρου και τους βαστούσαμε εμείς. Θα σας ειπώ κ' ένα γενναίον πολύ περιστατικόν: 'Ενας ατρόμητος άντρας από τους Κολοβάτες (είναι του Σαλώνου χωριόν), τον λένε Μήτρο Καθάριον (αλήθεια καθάριος κι' ατίμητος είναι), αφού τζακιστήκαμε 'σ την χώρα και τραβηχτήκαμε εις το ψήλωμα, οι εδικοί μας όλοι κ' εμείς φκειάσαμε ταμπούρι και πολεμούσαμε. Αυτός ο δυστυχής ήταν μέσα-εις την χώρα σε σπίτι μπασμένος•
Αφού φύγαμε εμείς, αυτός έμεινε μόνος-του κλεισμένος• το' 'φυγαν οι συντρόφοι του κ' έμεινε μόνος-του. Του ρίχτηκαν οι Τούρκοι απάνου του• παίρνει ένα γιαταγάνι τούρκικον και σκοτώνει τέσσερους• κ' εκεί-οπού τον πολεμούσαν του δίνουν μίαν μαχαιριά εις την κοιλιά• και σκοτώνει τον Τούρκον και με το μαχαίρι εις την κοιλιά ήρθε εκεί οπού ήμαστε εμείς, εις το ταμπούρι.
Και δεν του πειράξαμεν το μαχαίρι• με τούτο εις την κοιλιά τον πήγαμε εκεί οπού 'ταν οι εδικοί μας και ήταν ο γιατρός• και το' 'βγαλε το μαχαίρι και με των μερμήγκων τα κεφάλια το' 'ρραψε την κοιλιά. Και τράβησε ο καϊμένος κοντά έναν χρόνον να γιατρευτή. Γέρευε και πάλε ξηλώνεταν, κ' έβγαιναν οι κοπριές από την κοιλιά οπού 'ταν η πληγή. Και ζη τώρα και δεν έχει ψωμί να φάγη.
Σταθήκαμεν εκεί ως το δειλινό και πολεμούσαμε• αποκόβαμε τους Τούρκους να πηγαίνουν και να 'ρχωνται εις το κάστρο. Ηύραν καιρό, έφυγαν με γερούσι ο Ρούκης κι' ο Ρουμάνης και σώθηκαν. Τότε πήγαμε κ' εμείς απάνου, οπού ήταν οι άλλοι• ξαποστάσαμε. Τότε, από το δεξιόν του κάστρου είναι ένα βουνάκι και βήκαν καμμιά διακοσιαριά Τούρκοι και το έπιασαν. Αρχίσαμε να τους πολεμήσουμε από-'μπρός. Πήρε καμπόσους ο Γκούρας συντρόφους και πήγε κρυφά και τους πήρε τις πλάτες• και τους βαρούσε εκείνος από τις πλάτες κ' εμείς από-'μπρός. Και τους τελειώσαμεν όλους, τους στείλαμε εις την άλλη ζωή• και με την ορμή εκεινών, οπού τους σκοτώσαμε, πήραμε και το κάστρο με γερούσι και σκοτώσαμε κ' εκεί καμπόσους• οι περισσότεροι φύγαν από τ' άλλο το μέρος.
Τότε είχαμε το κάστρο και πιάσαμε και τους μύλους, 'σ το Μπογόμυλο ονομαζόμενον, και την άκρη την χώρα. Και πολεμούσαμε κ' εμείς αντρίκεια και οι Τούρκοι γενναία. Τους ήρθε ένα μικρόν μιντάτι των Τούρκων από το Ζιτούνι. Τους σκοτώσαμε εις την άκρη τους μύλους• το 'χαμε πιασμένο και τους τελειώσαμε όλους. Σε ολίγον έρχεται πολλή Τουρκιά.
'Αφησε ο Γκούρας εις το ποδαρικό του εμένα να σταθώ εκεί• αυτός πήρε καμπόσους ανθρώπους και πήγε να βαστήση το μιντάτι το νέον. Αφού πήγε εκεί, είδε οπού 'ταν πολλοί, ο Δράμαλης, και δεν μπόρεσε να τους βαστήση. Μου παράγγειλε να ειπώ των ανθρώπων να τραβηχτούνε με τρόπον, να μη μας χαλάσουνε οι Τούρκοι, και να σηκώσω και τον τζεμπιχανέ. 'Οσο-να καλομεράσω τον τζεμπιχανέ, πλάκωσαν ο νέοι Τούρκοι και της χώρας, μας πήραν ομπρός. Εμείς τζακίσαμε, ότ' ήμαστε πολλά ολίγοι από 'κείνο το μέρος• οι άλλοι ήταν από το πέρα μέρος της χώρας.
Από τρίχα γλύτωσα ο δυστυχής• ήμουνε κουτζός και είχα κ' ένα ντουφέκι μεγάλο, έτρωγε τριάντα δράμια και ήταν πολύ βαρύ• δυο τα 'χαν στείλη από την Ζάκυθο, ένα είχε ο Γκούρας και τ' άλλο εγώ. Κ' έσωσε τ' ασκέρι και μ' έρριξε κάτου, όταν φεύγαμε, και ήταν στενός ο τόπος και πατούσαν όλοι απάνου μου κ' έμεινα αλλού κοντινός μ' άλλον έναν -κουτζός κ' εκείνος. Σε έναν γκρεμνόν πέρασε εκείνος, εγώ ο δυστυχής έμεινα, δεν μπορούσα να διαβώ• κι' αποφάσισα να γκρεμιστώ κάτου, να-μη με πιάσουνε οι Τούρκοι. Εκείνος, ο κουτζός, " φώναζε• "Πέτα το ντουφέκι να γλυτώσης!"
Εγώ χωρίς ντουφέκι τι " " να 'κανα; Και το λυπούμουν. 'Υστερα θέλησε ο Θεός και κρεμάστη αυτός " κ' έπιασε την μπούκα του ντουφεκιού και πάτησα ολίγον με τα νύχια και σώθηκα. 'Εκαμα όρκον να μη ματαπάγω εις πόλεμον 'σ την κατάστασιν οπού ήμουν, χωρίς ποδάρια. 'Σ τον ανήφορο πάταγα, 'σ τον κατήφορο τελείως, με πονούσαν τα γόνατά μου. Αφού σωθήκαμε κ' εμείς οι δυο κουτζοί, φούσκωσα και ξέκλησα τα ρούχα μου να πάρω αγέρα• και τότε έκανα τον όρκον.
Ξαποστάσαμε ολίγον. Οι Τούρκοι έφτασαν καμπόσους δικούς-μας και θα τους πιάναν. Με φωνάζει ο Νικήτας να τρέξωμε να τους σώσουμε. Τρέξαμε δια 'κείνους και κιντυνέψαμε κ' εμείς.
Τότε οι Τούρκοι ρίχτηκαν παντού, μπλοκάραν και τους δικούς-μας εις το κάστρο και τους αφήσαμε. Και κυνηγώντας οι Τούρκοι μας πήγαν 'σ τα μισά του Αγιτού, του βουνού.
Εκεί νύχτωσε και μείναμε μπαϊλντισμένοι. Χάσαμε και τον Γκούρα• τον πήραν ομπρός οι Τούρκοι και τον έρριξαν 'σ ένα ρέμα μ' όλους το ανθρώπους και κιντύνεψαν να σωθούνε• κ' εμείς δεν ξέραμε ζωντανοί είναι ή χαμένοι. Εγώ ήμουν πολύ αγαπημένος με τον Γκούρα, ήμασταν καλύτερα από αδέλφια μ' αυτόν και με τον μακαρίτη Χαλμούκη και Θανασούλα Σουλιώτη, πολλά γενναία παληκάρια και με μεγάλη αρετή. Αφού πήγαμε εις το βουνό, και ήταν εκεί ο Χαλμούκης και ο Θανασούλας κ' εγώ, καθόμαστε αποσταμένοι και νηστικοί και πικραμένοι δια τον Γκούρα και τους συντρόφους οπού αφήσαμε εις το κάστρο. Δια την πείνα την μεγάλη οπού είχαμε ο Θεός στέλνει έναν άνθρωπον φορτωμένον ζαϊρέ, κρέας, πήτες, κρασί, ψωμί, ένα ζώον φορτωμένον από τις φαμελιές εκεινών οπού 'χα από τα τέσσερα χωριά και τους είχα μαζί μου κι' από τον αδελφόν μου. Και συνάζω όλους τους συντρόφους, νηστικούς και κατατρεμένους από τους Τούρκους, και τους αδελφούς μου Νικήτα και Χατζηχρήστο και καθόμαστε να φάμε. Φτάσαν εκείνοι οπού 'ταν πολιορκημένοι εις το κάστρο• βήκαν με γερούσι χωρίς-να βλαφτή κανένας. 'Ερχεται κ' ένας από τον Γκούρα και μας είπε όσα δοκίμασαν και πώς σώθηκαν• και είναι 'σ το τάδε βουνό. Τότε δοξάσαμεν τον Θεόν και κάμαμε τα μεγαλύτερα γλέντια και τραγούδια. Την αυγή σμίξαμε όλοι• ήρθε κι' ο Γκούρας εις τις Καταβόθρες. Εκεί κάμαμε τα γιατάκια να κοιμηθούμε. Μαθαίνομε ότι, αφού πήγαν πίσου ζωντανοί ο Αλέξη Νούτζος κι' ο Παλάσκας, ο Κωλέτης παρακινάγει και τ' άλλα τα μέλη της Διοικήσεως και τους στέλνουν πάλε αναντίον του Δυσσέα. Πήγαν εις το Δίστομον• ήταν ανθρώποι του Δυσσέα εκεί, τους διώξαν. 'Ηταν και Λιβαδίτες με το πνέμα αυτεινών και συντρόφοι του Κωλέτη. Πηγαίνουν και 'σ άλλα χωριά. Τους έπιασε ο Δυσσέας και γράμματα, οπού γράφαν να τον σκοτώσουν.
Στέλνει ο Δυσσέας ν' ανταμωθούν και πήγανε εις την Δρακοσπηλιά. Μαζώνει ο " Δυσσέας τους κατοίκους όλους και τ' ασκέρι του. Τους λέγει ο Δυσσέας "Διαβάστε," αδελφοί, τα γράμματα (τα διάβασαν παρουσία). Αδελφοί, τους λέγει, ο 'Αργειος-Πάγος και η Κυβέρνηση σας είναι γνωστό ότι με κατάτρεχαν και με κατατρέχουν. 'Οταν ήμαστε εις την Αγιαμαρίνα, εξ-αιτίας δικής-μου, δια-να χαθώ εγώ, αποφάσισαν να χαθή και τόσο ασκέρι. Δια-να μην πάθη η πατρίς δια 'μένα έστειλα την παραίτησή μου και με βαστήσετε εσείς όλοι στανικώς. Τώρα η Κυβέρνηση στέλνει αρχηγούς την αφεντειά-τους τον κύριον Αλέξη και τον καπετάν Παλάσκα. Η αφεντειά-σας -είναι 'σ το χέρι σας: Αν θέλετε αυτούς, σκοτώστε εμένα, αν θέλετε εμένα, σκοτώστε " αυτούς". Τους έπιασαν και τους σκότωσαν. Και γλύτωσε από τους δυο κατά-ώρας" ο Κωλέτης. Αυτά όταν τα μάθαμε, (ήρθε άνθρωπος) ήμαστε ακόμα εις τις Καταβόθρες. Σηκωθήκαμε την αυγή, του Σαλώνου οι άνθρωποι, και πήγαμε από-κάτου τη Νευρόπολη και ρίξαμε ορδί. Η σεβαστή Κυβέρνηση λυπήθη πολύ οπού άκουσε τον θάνατον αυτεινών, κι' όντως αγαθών πατριωτών• και δια τον θάνατον αυτεινών αποφασίστη να σκοτωθή ο αίτιος, οπού 'ταν ο Δυσσέας, κ' έπρεπε να μπη 'σ ενέργεια το σκέδιον οπού είπε ο γραμματικός, οπού τον στείλαν 'σ τον Νικήτα να σκοτώση τον Δυσσέα και να μείνη αυτός αρχηγός -όσο-να μας τελειώσουνε όλους οι καλοί κυβερνήτες, τα παιδιά των Τούρκων. Τώρα, σαν δε θέλησε ο Νικήτας δι' αρχηγός, φρόντιζαν να κερδήσουνε τον Γκούρα. Μίαν ημέρα εκεί οπού 'χαμε τ' ορδί βλέπω έναν φραγκοφορεμένον• εγώ τήραγα την δουλειά μου με τους ανθρώπους οπού οδηγούσα. Κουβέντιαζαν μυστικά ο Γκούρας, ο Τρακοκομνάς κι' αυτός ο καλός πατριώτης, ο φραγκοντυμένος. Αφού ξηγήθηκαν πολύ μυστικά από 'μένα, " έφυγε αυτός. Σε ολίγες ημέρες μου λέγει ο Γκούρας• "Πάρε καμμιά δεκαριά " " ανθρώπους κι' άφησε άλλον κεφαλή εις τους ανθρώπους σου• κάπου θα πάμε". " Ακολούθησα ό,τι μου είπε. Πάμε 'σ την Αγόριανη, εις το χωριόν του Τρακοκομνά• ήταν κι' αυτός ο ίδιος μαζί μας
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΧΩΡΙΩΝ ΤΗΣ ΟΙΤΗΣ [παραποίηση της ιστορίας]
ΑΡΒΑΝΙΤΟΒΛΑΧΟΙ ΣΤΗ ΡΟΥΜΕΛΗ-ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ.
Στα 1807 οι Βλάχοι της Κοσίνας και των γύρω χωριών βρέθηκαν αντιμέτωποι με τον Αλή Πασά και αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους. Μετά την αναφερόμενη σύγκρουση με τον Αλή Πασά αποτραβήχτηκαν προς τον ορεινό όγκο του ʼνινου, δηλαδή της Οίτης. Από τότε, όμως, έγιναν απόλυτα νομάδες κτηνοτρόφοι και σκόρπισαν σε όλη την Ανατολική Στερεά Ελλάδα, από την Όθρη μέχρι τον Παρνασσό, τον Ελικώνα και την Πάρνηθα στην Αττική.Αναφερόμενος στον πληθυσμό της Αττικής, διαχωρίζει τους εδραίους Αρβανίτες από τους Βλάχους, επισημαίνοντας πως οι Βλάχοι της Αττικής ήταν νομαδοκτηνοτρόφοι και παρουσία τους εκεί ήταν εποχιακή. Τους χειμώνες, κάποια φαλκάρια από τα βλαχοχώρια της Πίνδου, αλλά και του Παρνασσού, διασκορπίζονταν πέρα από τα παραδοσιακά θεσσαλικά χειμαδιά μέχρι τις πεδινές εκτάσεις της Βοιωτίας και της Αττικής. Έβοσκαν τα κοπάδια τους και πουλούσαν τα μάλλινα που παρήγαγαν στις ορεινές κοινότητές τους.Το 1834, αμέσως μετά τη σύσταση του νέου ελληνικού κράτους, ένας άλλος Ευρωπαίος, ο Gustave d'Eichtal, αναφέρει την ύπαρξη νομαδοκτηνοτρόφων Καραγκούνηδων-Αρβανιτόβλαχων στην Ανατολική Στερεά Ελλάδα. Κάποιο φαλκάρι αυτών των Αρβανιτόβλαχων έστηνε τότε τα χειμαδιά του στην περιοχή της Αταλάντης. Επιπλέον, ο d'Eichtal προχώρησε σε μία αρκετά ενδιαφέρουσα επισήμανση. Ευχόταν και εισηγούταν να μην εγκαταλείψουν το έδαφος του νεοσύστατου, ακόμη, ελληνικού βασιλείου, έτσι ώστε να ενδυναμώσουν με τον πλούτο και την εργασία τους τη μικρή και φτωχή μετεπαναστατική Ελλάδα. Επισημαίνει πως, αν και δεν είχαν τάση προς τη γεωργία, ο δυναμισμός τους θα μπορούσε να στραφεί στις βιοτεχνίες και το εμπόριο.Στα 1852-54, ο Γάλλος περιηγητής Edmond About συνάντησε νομαδοκτηνοτρόφους Βλάχους στα περίχωρα της Αθήνας και περιέγραψε με αρκετή γραφικότητα το πώς αυτοί οι πιθανότατα Αρβανιτόβλαχοι προμήθευαν στους Αθηναίους τα αρνιά του Πάσχα. Στα γραπτά του δεν άφησε περιθώρια για αμφισβητήσεις, καθώς επισήμανε πως οι Βλάχοι που ζούσαν τότε στην Αττική μιλούσαν μία παραφθαρμένη λατινογενή γλώσσα. Την ίδια περίοδο, ο F. Lenormant επισημαίνει, με τη σειρά του, την ύπαρξη αυτών των πιθανότατα Αρβανιτόβλαχων, στις ίδιες περιοχές και αναφέρει πως κάποιοι από αυτούς έφταναν για χειμαδιά μέχρι τη Μονή Δαφνίου, λίγο έξω από την Αθήνα.[Μετά τη δημιουργία του ελληνικού κράτους, ο μόνος σημαντικός οικισμός όπου συγκεντρώθηκε ένας αξιόλογος αριθμός αρβανιτοβλάχικων οικογενειών από αυτές που βρέθηκαν σκορπισμένες στην Ανατολική Στερεά Ελλάδα είναι η σημερινή Ανθήλη, το παλιό Ιμίρμπεη ή Μπίρμπιλη, λίγο έξω από τη Λαμία. Στα 1833 το μέχρι τότε τουρκικής ιδιοκτησίας τσιφλίκι της Ανθήλης αγοράστηκε από την οικογένεια των Τζαλλαίων, μία πλούσια ομογενειακή οικογένεια της Βιέννης με καταγωγή από την Κορυτσά. Προσπαθώντας να αξιοποιήσουν τη νεοαποκτηθείσα ακίνητη περιουσία τους οι Τζαλλαίοι προσκάλεσαν κολίγους να εγκατασταθούν και να εργαστούν στο ακατοίκητο τότε τσιφλίκι της Ανθήλης. Λίγο μετά το 1850, δίπλα στους λιγοστούς ελληνόφωνους και ετερόκλητους κολίγους εγκαταστάθηκε και μία ομάδα 50 περίπου αρβανιτοβλάχικων οικογενειών. Οι οικογένειες αυτές είχαν προηγουμένως προσπαθήσει να δημιουργήσουν ένα νέο μόνιμο οικισμό στην τοποθεσία Βαρδάρι, κοντά στη Μενδενίτσα. Σύμφωνα με παραδόσεις, θετικό ρόλο για την ομαδική εγκατάστασή τους στην Ανθήλη έπαιξε το γεγονός πως οι Τζαλλαίοι ήταν επίσης βλαχόφωνοι. Εξελικτικά οι Αρβανιτόβλαχοι της Ανθήλης έγιναν γεωργοκτηνοτρόφοι διατηρώντας ωστόσο για αρκετές δεκαετίες ένα θερινό οικισμό στις πλαγιές του Καλλίδρομου στην τοποθεσία Λιαθίτσα κοντά στο μοναστήρι της Δαμάστας. Μικρότερες ομάδες αρβανιτοβλάχικων οικογενειών της ίδια προέλευσης βρέθηκαν εγκατεστημένες και στα χωριά Μενδενίτσα, Μώλος και Έξαρχος.Δε μπορούμε να είμαστε απόλυτα σίγουροι αν οι Αρβανιτόβλαχοι της Ανθήλης και της Ανατολικής Στερεάς Ελλάδας γενικότερα είναι όλοι τους απόγονοι των Κοσινιωτών Βλάχων ή αν κατάγονται από Αρβανιτόβλαχους που πέρασαν ή βρέθηκαν στην ελληνική τότε επικράτεια κατά το πρότυπο των Αρβανιτόβλαχων της Αιτωλοακαρνανίας. Υπάρχουν βέβαια ενδείξεις πως ένα τουλάχιστον μέρος τους βρίσκονταν ήδη στο χώρο της Ρούμελης πριν από τα γεγονότα της ελληνικής επανάστασης. Το 1851, ένα φαλκάρι Αρβανιτόβλαχων είχε δημιουργήσει μία θερινή καλυβική εγκατάσταση στις νότιες πλαγιές της Όθρης, στη θέση Βομπόκα, κοντά στο χωριό Πελασγία και την τότε συνοριακή γραμμή.Ο υπέργηρος τσέλιγκάς τους, που ονομαζόταν Πούλιος, συνομιλώντας με το νεαρό τότε εγγονό του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, το Θεόδωρο Γενναίου Κολοκοτρώνη, του είπε πως υπήρξε σύντροφος των Κωνσταντή και Θεόδωρου
Posted at 03:54 am by istoria
Permalink
|
|
|
